زمینه: ختنه زنان یکی از مشکلات بهداشتی در برخی از جوامع است. این عمل به معنی بریدن و برداشتن بخش های مختلف دستگاه تناسلی زنان بر اساس اهداف فرهنگی یا دلایل غیر طبیعی است که در چهار درجه مختلف انجام می شود. هدف: مطاله به منظور تعیین شیوع و میزان آگاهی زنان سنین باروری شهر میناب در مورد ختنه زنان در سال 1381 انجام شد. مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی تحلیلی، 400 زن 15 تا 49 ساله مراجعه کننده به مراکز بهداشتی ـ درمانی شهر میناب به روش نمونه گیری غیر احتمالی و مبتنی بر هدف گزینش شدند. اطلاعات لازم با استفاده از پرسش نامه پژوهش گر ساخته، سنجش میزان آگاهی و نگرش از طریق مصاحبه نیمه سازمان یافته و همچنین به کمک فهرست مشاهده جمع آوری شد. داده ها با استفاده از آزمون تی، مجذور کای و واریانس یک طرفه تحلیل شد. یافته ها: شیوع ختنه 70 درصد بود که در بین زنان ختنه شده، ختنه درجه یک 87.4%و ختنه درجه دو 12.6%بود. میانگین نمره آگاهی در گروه خته شده در مورد بهداشت باروری 1.6±2.1و گروه ختنه نشده 1.7±3.05از 13 نمره و این اختلاف از نظر آماری معنی دار بود (0/001>P). میانگین نمره نگرش گروه ختنه شده 10.9±36.5و گروه ختنه نشده 9.0±47.7و این اختلاف از نظر آماری معنی دار بود (0/001>P). نتیجه گیری: ضعیف بودن آگاهی و نگرش افراد مورد مطالعه، لزوم آموزش مردم منطقه و اهمیت مراکز بهداشتی ـ درمانی در افزایش سطح آگاهی و تغییر نگرش های مردم را نشان می دهد.

سازمان بهداشت جهانی (WHO) برآورد کرده است که سالانه حدود سه میلیون زن و دختر در معرض بریدن آلت تناسلی قرار دارند. بریدن آلت تناسلی زنان درجات مختلفی دارد که از خفیف ترین و جزیی ترین نوع آن یعنی بریدن جزیی کلیتوریس تا شدیدترین نوع آن یعنی بریدن لب های بزرگ و کوچک فرج متفاوت می باشد. پزشکان و متخصصین تمام درجات بریدن آلت تناسلی زنان را برای سلامت آنان مضر دانسته و هیچ گونه فایده ای را بر آن مترتب نمی دانند. از سوی دیگری به نظر برخی فقهای اسلام خصوصا متقدمین برش جزیی کلیتوریس که به ختنه زنان مشهور است، منعی نداشته به گونه ای که حتی قائل به مستحب بودن آن شده اند. لذا بین فقها و پزشکان در این خصوص اختلاف نظر وجود دارد.بسیاری از پزشکان و نویسندگان، تمام انواع بریدن آلت تناسلی زنان را به عنوان ختنه زنان تعریف کرده اند، اما در فقه و حقوق اسلام هیچ گاه بریدن آلت تناسلی زنان با ختنه زنان یکسان نبوده و دو موضوع متفاوت می باشند. به گونه ای که در اسلام بریدن آلت تناسلی زنان ممنوع بوه و مستوجب مجازات است. لکن ختنه در دیدگاه برخی فقه ها،که با این موضوع موافق هستند، منعی ندارد.

این مقاله مروری به ختنه زنان و پیامدهای سلامت، ابعاد حقوقی و راهکارهای پایان بخشیدن به آن پرداخته است. ختنه زنان به معنای بریدن بخش هایی از دستگاه تناسلی خارجی زنان است که به سه دسته اصلی 1- کلیتوریدکتومی (برداشتن بخش یا تمامی کلیتوریس) 2- اکسیژن (بریدن کلیتوریس و لب های کوچک با یا بدون برداشتن لب های بزرگ) 3- اینفیبولیشن (محدودسازی مدخل واژن از طرق برش دادن و دوختن لب های کوچک و یا بزرگ) تقسیم می شود. بر اساس آمارهای جهانی حدود 135 میلیون زن و دختر در جهان ختنه شده اند. هر ساله 3 میلیون دختر آفریقایی ختنه می شوند. آمار دقیقی از میزان شیوع ختنه در بین زنان ایرانی وجود ندارد اما طبق تحقیقی در شهرستان میناب، این عمل از شیوع %70 برخوردار است. ختنه زنان به علل مختلف فرهنگی، اجتماعی و مذهبی انجام می شود. این کار ریشه در تبعیض های شدید جنسیتی علیه زنان دارد. ختنه به عنوان عاملی برای حفظ باکرگی، زیبایی و پاکیزگی زن در نظر گرفته می شود. ختنه زنان دارای عوارض فراوانی است. عوارض کوتاه مدت نظیر درد، عفونت، مشکلات ادراری، سپتی سمی و پیامدهای بلندمدت مانند درد مزمن، عفونت لگنی، دیس پارونی و افزایش شیوع ناباروری است. ختنه زنان در روند زایمان اختلال ایجاد می کند و میزان مرگ مادر و نوزاد را افزایش می دهد. ختنه زنان مصداق خشونت علیه زنان و کودکان و نقض حقوق بشر است. همانطور که ذکر شد زنان و دختران در برخی مناطق ایران ختنه می شوند. برای توقف ختنه زنان در کشورمان می توانیم از رسانه ها، مدارس و گروه های مذهبی جهت افزایش آگاهی مردم استفاده کنیم و قوانینی علیه این عمل وضع کنیم. باید در نظر داشته باشیم که راه درازی پیش روی کسانی است که سعی در پایان بخشیدن به این عمل دارند.

یکی از انواع خشونت علیه زنان، ناقص سازی جنسی مثل ختنه است که موجب آسیب جسمی، جنسی و روانی و یا رنج زنان می شود و ناشی از مسائل فرهنگی و اجتماعی است و کم تر مورد توجه قرار گرفته است. هدف مقالۀ حاضر تحلیل زمینه های فرهنگی-اجتماعی ناقص سازی جنسی زنان با محوریت «ختنه» در استان هرمزگان است. با استفاده از پارادایم تفسیرگرایی اجتماعی، روش تحقیق، نظریۀ زمینه ای با رویکرد اشتراوس و کربین و تکنیک مصاحبۀ عمیق، داده ها گردآوری شدند. حجم مشارکت کنندگان برابر با 15 نفر بود که با ترکیبی از روش نمونه گیری نظری و گلوله برفی انتخاب شدند. طبق یافته ها، مقولۀ مرکزی حاکی از اثرگذاری نهادهای دین و خانواده در تداوم و «بازتولید سوژگی مردانه بر بدن زنان» بوده است. شرایط علّی شکل گیری این بازتولید شامل فریب دیدگی، بی تجربگی، انفعال، هراس و احساسات یا ادراک آزاردهنده بود. شرایط مداخله گر شامل سنت گرایی، الزام هنجارهای دینی، کلیشه های جنسیتی، کلیشه های سرکوبگرانه و بیگانگی فرهنگی بود. کنشگران در جهت مخالفت با پدیده و انقطاع آن نیز از راهبردهایی چون گریز (فرار، به تأخیرانداختن) و توانمندسازی جنسیتی استفاده می کردند که پیامدهای استفاده از این راهبردها، کناره گیری، نقصان زنانه، آسیب فیزیکی، روحی و عاطفی، نارضایتی و تقابل اجتماعی بود.

مقاله پژوهشیمقدمه: ختنه ی زنان می تواند پیامدهای جسمی، روانی، اجتماعی و جنسی همراه داشته باشد. مطالعه ی حاضر با هدف بررسی تأثیر ختنه و عوامل پیش بینی کننده ی آن بر عملکرد جنسی، کیفیت زندگی جنسی و رضایت جنسی در زنان ختنه شده اجرا گردید.روش ها: مطالعه ی حاضر یک مطالعه ی مقطعی (توصیفی- تحلیلی) بود که با مشارکت 320 نفر از زنان مراجعه کننده به بخش زایمان در سال 1400-1399 به روش نمونه گیری در دسترس انجام گرفت. اطلاعات از طریق پرسشنامه و مصاحبه تکمیل شد. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه ی 4 بخشی که شامل پرسشنامه ی محقق ساخته و پرسشنامه های جنسی و کیفیت زندگی جنسی بود. پس از جمع آوری داده ها، با آزمون ANCOVA، رگرسیون خطی ساده و چندگانه تحلیل گردید.یافته ها: میانگین نمره ی رضایت جنسی، عملکرد جنسی و کیفیت زندگی جنسی در دو گروه (زنان ختنه شده و نشده) اختلاف آماری معنی دار نشان داد (0/001 > P). همچنین میانگین نمره در کلیه ابعاد عملکرد جنسی نیز در دو گروه معنی دار بود (به ترتیب میل (0/001 > P)، تحریک (0/001 > P)، رطوبت (0/001 > P)، ارگاسم (0/002 = P)، رضایتمندی (0/001 > P)، درد (0/049 = P). میزان اختلال عملکرد جنسی در زنان ختنه شده 9/83 درصد و ختنه نشده 6/71 درصد بود. بر طبق ضریب تاثیر در تحلیل کوواریانس به ترتیب 5، 7 و 13 درصد تغییرات رضایت جنسی، کیفیت زندگی جنسی و عملکرد جنسی وابسته به ختنه در زنان بود. همچنین سن ختنه، بیشترین میزان تأثیر و پیش بینی کننده ی معنی دار رضایت جنسی (1/51; β: 0/18 = P؛ 2/77 تا 0/26 CI95%: ) و کیفیت زندگی جنسی (1/09; β: 0/027 = P؛ 2/06 تا 0/12 CI95%:) بود. درجه ی ختنه 2 نسبت به 1 بیشترین میزان تأثیر و پیش بینی کننده را بر روی نمره ی کلی عملکرد جنسی (2/87 ; β: -0/018 = P؛ 0/22- تا 5/52 -CI95%:) و ابعاد آن داشت.نتیجه گیری: یافته های مطالعه ی حاضر نمایانگر کاهش نمره ی رضایت، کیفیت زندگی جنسی و عملکرد جنسی در زنان ختنه شده بود و سعی در آگاه سازی مراقبان سلامت در خصوص مشاوره و تغییر دیدگاه های خانواده ها در جهت ارتقای سلامت جنسی زنان داشت.

پیش زمینه و هدف ختنه زنان به عنوان یکی از مشکلات بهداشتی در برخی از جوامع ازجمله ایران مطرح است و شامل کلیه روش هایی است که منجر به آسیب به بخشی یا تمام دستگاه تناسلی زنان به دلایل غیرپزشکی است. مطالعه حاضر باهدف تعیین آگاهی و نگرش زنان باردار مراجعه کننده به بخش زایمان بیمارستان امام خمینی پیرانشهر در رابطه با ختنه زنان در سال 1399-1398 طراحی و انجام شده است. مواد و روش کار در مطالعه مقطعی توصیفی-تحلیلی حاضر، 320 نفر از زنان باردار (160 نفر در گروه ختنه شده و 160 نفر در گروه ختنه نشده) مراجعه کننده به بخش زایمان بیمارستان امام خمینی پیرانشهر به روش هدفمند انتخاب شدند. اطلاعات لازم از طریق فرم اطلاعات جمعیت شناختی و فرم تاریخچه بارداری و پرسشنامه محقق ساخته آگاهی و نگرش نسبت به ختنه جمع آوری و در سطح معنی داری 0. 05 در نرم افزار SPSS نسخه 16 وارد و مورد تجزیه وتحلیل آماری قرار گرفت. یافته ها میانگین سنی زنان ختنه شده و ختنه نشده به ترتیب 6. 2±, 28. 92 و 4. 8±, 25. 42 سال بود. در هر دو گروه تحت بررسی اغلب زنان از سطح آگاهی پایین در مورد ختنه برخوردار بوده ولی میزان آگاهی زنان ختنه شده بالاتر از زنان ختنه نشده بود و اختلاف معنی داری ازنظر آماری داشته اند (0. 006=p). همچنین یافته ها حاکی از آن بود که در هر دو گروه از زنان تحت بررسی اغلب نگرش منفی نسبت به ختنه وجود داشته ولی زنان ختنه نشده نگرش منفی تری نسبت به ختنه داشته اند که ازنظر آماری معنی دار است (0. 001>p). مدل رگرسیون خطی نشان داد که از بین متغیرها سن، تحصیلات، محل تولد و میزان درامد در افزایش آگاهی زنان باردار رابطه معنی دار ازنظر آماری نشان داد (0. 05p). بحث و نتیجه گیری با توجه به رایج بودن عمل ختنه در شهرستان پیرانشهر و پایین بودن آگاهی زنان و وجود زنانی که هنوز نگرش آن ها به ختنه مثبت است؛ انتظار می رود به منظور افزایش آگاهی و ارتقای نگرش زنان در مورد ختنه، تدوین استراتژی های آموزشی و قانونی در سطح منطقه ای حاضر توسط مدیران سلامت و سیاست گذاران بخش بهداشت و درمان مدنظر قرار گیرد.